SỨC NÓNG TẠI HỔI THẢO VI PHẠM QUYỀN VÀ QUYỀN NGHỆ SĨ

[Hội thảo “Vi phạm quyền liên quan & tiếng nói nghệ sĩ”, APPA, ngày 15/8/2026, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, Hà Nội].

Khách mời tham dự Hội thảo có ông Nguyễn Văn Cương – Giám đốc Trung tâm Bảo vệ bản quyền Việt Nam – Cục Bản quyền tác giả, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch, Luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch hãng luật SB Law, cùng đại diện một số cơ quan báo chí, phóng viên. Đặc biệt, Hội thảo có sự góp mặt của đông đảo nghệ sĩ là hội viên của APPA tại Hà Nội và nhiều địa phương.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, NSND Thanh Hoa – Chủ tịch APPA đánh giá, thời gian qua APPA đã đạt được nhiều thành tựu nhất định trong hoạt động của hội trên các lĩnh vực: tập hợp, đoàn kết các nghệ sĩ hoạt động trong lĩnh vực biểu diễn âm nhạc; hợp tác, hỗ trợ nhau để thúc đẩy phát triển sản phẩm âm nhạc, góp phần thúc đẩy sáng tạo, phổ biến các giá trị âm nhạc và tinh hoa âm nhạc thế giới tới công chúng; hỗ trợ phát hành để đưa tác phẩm tới công chúng một cách thuận lợi.

[NSDN Thanh Hoa – Chủ tịch APPA phát biểu khai mạc Hội thảo]

Tuy nhiên, Chủ tịch APPA cũng thẳng thắn nhìn nhận về những thách thức, khó khăn hiện nay. Theo vị Chủ tịch, bối cảnh mới hiện nay đang đặt ra đòi hỏi rất lớn đối với các tổ chức hội có chức năng bảo vệ quyền tập thể của hội viên, trong đó có APPA - Hội bảo vệ quyền của nghệ sĩ biểu diễn âm nhạc Việt Nam, xoay quanh các vấn đề: APPA có thể làm gì để bảo vệ quyền, làm gì để giúp tăng cường hiệu quả tuân thủ thực thi quyền/nghĩa vụ của hội viên là các nghệ sĩ biểu diễn; cũng như, cá nhân mỗi nghệ sĩ phải làm gì để bảo vệ quyền của chính mình với tư cách là một chủ thể sáng tạo nghệ thuật.

“Thời gian qua, có nhiều nghệ sĩ bị vướng vào vòng lao lý, khiến nhiều anh chị em nghệ sĩ hoang mang. Đây là lúc cần thiết để các anh chị em nghệ sĩ trấn tĩnh lại, rà soát lại toàn bộ việc tuân thủ các quyền và nghĩa vụ của mình đối với các tác phẩm âm nhạc đã được hình thành qua ghi âm ghi hình và lan tỏa tới công chúng qua các kênh, các nền tảng”, NSND Thanh Hoa chia sẻ thêm.

Phát biểu tại Hội thảo, Ông Phạm Ngọc Đóa – Trưởng ban Biên tập Nghệ sĩ và Pháp luật nêu các nội dung chính sẽ được thảo luận tại Hội thảo, đó là các vấn đề: (i) Quyền liên quan trong tác phẩm âm nhạc? (ii) Tại sao gần đây nhiều nghệ sĩ phải đóng nộp phí tác quyền? (iii) Cần làm gì để giải tỏa áp lực Phí trong tác phẩm âm nhạc đã và đang phát hành? và (iv) Tiếng nói người trong cuộc và Quyền của nghệ sĩ biễu diễn âm nhạc Việt Nam?

[Bà Phạm Thị Xuân, Giám đốc - Trung tâm khai thác quyền biểu diễn âm nhạc của nghệ sĩ (APPA-CMC) đã giới thiệu về nền tảng quản lý và khai thác quyền đối với các tác phẩm âm nhạc].

Tại Hội thảo, Bà Hà Thị Xuân, Giám đốc - Trung tâm khai thác quyền biểu diễn âm nhạc của nghệ sĩ (APPA-CMC) đã giới thiệu về nền tảng quản lý và khai thác quyền đối với các tác phẩm âm nhạc. Theo bà Hà Thị Xuân, nền tảng APPA-CMC đã được dày công nghiên cứu, được đầu tư lớn và được xây dựng suốt hơn 2 năm qua, đến nay đã đi vào vận hành. “Nền tảng APPA-CMC là nền tảng quản trị quyền thông minh, hiện đại; là công cụ để APPA thực hiện chức năng bảo vệ và khai thác các quyền đối với các tác phẩm đã được hình thành và đưa lên nền tảng”. Vị giám đốc APPA-CMC lưu ý thêm về thực trạng phổ biến đáng tiếc hiện nay là, người nghệ sĩ không biết được mình có bao nhiêu bài hát, được đăng tải ở những kênh nào. “Nền tảng APPA-CMC sẽ giúp thống kê, sau đó là quy tụ các bài hát đó, để quản trị tập trung”, bà Xuân giải thích thêm.

BTC Hội thảo đã ghi nhận rất nhiều câu hỏi, thắc mắc, trao đổi, thảo luận sôi nổi từ các nghệ sĩ tham dự là hội viên của APPA. NSƯT Anh Thơ cho rằng, thời điểm này, Hội APPA cần phát huy hơn nữa vai trò bảo vệ quyền của hội viên, cũng như cần hiện đại hóa công tác quản trị và khai tác tài sản là các tác phẩm biểu diễn của các nghệ sĩ. “Giờ APPA đã có nền tảng quản lý quyền đối với các tác phẩm của nghệ sĩ biểu diễn, vậy, cần số hóa các tác phẩm đó, để tiến hành thu phí đối với người sử dụng’.

Đồng tình với quan điểm của NSƯT Anh Thơ, NSƯT Tân Nhàn – Trưởng Khoa Thanh Nhạc, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam chia sẻ thêm: “Nghệ sĩ biểu diễn chủ yếu tập trung vào phần chuyên môn của mình là sáng tạo để làm sao có được tác phẩm âm nhạc hay nhất, tuyệt nhất, và để lan tỏa những tác phẩm ấy tới công chúng như những bông hoa làm đẹp cho đời. Tuy nhiên, việc lan tỏa các tác phẩm qua các kênh, đang phát sinh trách nhiệm pháp lý với các nghệ sĩ, các vấn đề này cũng cần được xem xét lại đảm bảo đa chiều; có nhiều nghệ sĩ đăng tải lên chỉ với mục đích lan tỏa, không chú trọng yếu tố kinh tế, và trên thực tế cũng không thu được là bao nhiêu, rất nhỏ so với chi phí bỏ ra để tạo dựng tác phẩm”.

Cũng theo NSƯT Tân Nhàn, lúc này rất cần APPA khởi động các cơ chế để góp phần bảo vệ quyền của nghệ sĩ biểu diễn là hội viên, từ việc hướng dẫn rà soát tới các hoạt động hỗ trợ pháp lý, kỹ thuật khác.

[Ban Tổ chức cùng các khách mời trao đổi, giải đáp các thắc mắc của các nghệ sĩ]

Bên cạnh đó, có rất nhiều ý kiến thắc mắc về việc, từ hơn 20 năm trước, ca sĩ và nhạc sĩ sáng tác bài hát có thỏa thuận miệng với nội dung là để ca sĩ hát, giúp lan tỏa bài hát tới công chúng, sản phẩm đã được ghi âm ghi hình, thì nay ca sĩ có được đăng tải tác phẩm đó lên các kênh của cá nhân mình được không; hoặc, khi hát những bài dân ca mà một tổ chức nào đó thu tiền tác quyền thì có đúng ko; có nghệ sĩ có tới hàng nghìn bài hát hay được đăng tải ở nhiều kênh, được nghe nhiều năm qua, vậy làm sao để thu được tiền tác quyền đối với các kênh đó;… Tất cả các ý kiến phát biểu tham luận, trao đổi của các nghệ sĩ đã được BTC ghi nhận và trao đổi phản hồi.

[Ông Nguyễn Văn Cương, Giám đốc Trung tâm Bảo vệ bản quyền Việt Nam (VCPC) – Cục Bản quyền tác giả, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch phát biểu tham luận và trao đổi ý kiến tại Hội thảo].

Trao đổi tại Hội thảo, ông Nguyễn Văn Cương, Giám đốc Trung tâm Bảo vệ bản quyền Việt Nam (VCPC) – Cục Bản quyền tác giả, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch cho biết, VCPC là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Cục Bản quyền tác giả, thực hiện chức năng cung cấp dịch vụ công về hoạt động giám định, thông tin, truyền thông, chuyển giao, khai thác quyền tác giả, quyền liên quan; hỗ trợ hoạt động quản lý nhà nước và thực thi về quyền tác giả, quyền liên quan và công nghiệp văn hóa; tư vấn, hỗ trợ bảo vệ bản quyền cho các tổ chức, cá nhân. Từ chức năng VCPC, ông Cương cho rằng VCPC có nhiệm vụ đồng hành, hỗ trợ APPA, đặc biệt là trong giai đoạn tăng cường thực thi quyền về SHTT hiện nay.

Sau khi trình bày tham luận, cũng như trao đổi, giải đáp nhiều thắc mắc, đại diện VCPC cũng bày tỏ sự tin tưởng, sau buổi Hội thảo này, BTC sẽ tổng hợp các ý kiến để báo cáo cấp có thẩm quyền của APPA, để giúp nghệ sĩ hội viên giải quyết các vấn đề đang gặp phải; trong quá trình đó, VCPC sẽ duy trì kênh tham vấn hỗ trợ với APPA.

[Luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch hãng luật SB Law phát biểu và trao đổi tại Hội thảo]

Phát biểu tại Hội thảo, Luật sư Nguyễn Thanh Hà – Chủ tịch hãng luật SB Law thể hiện sự trân trọng rất lớn đối với APPA nói chung và các thế hệ nghệ sĩ nói riêng – những thực thể ngày đêm không ngừng nghỉ đổi mới sáng tạo, để tạo nên các lớp, các thế hệ tác phẩm ẩm nhạc đa dạng, đi cùng năm tháng; thể hiện sự chia sẻ với những vụ việc xảy ra với một số nghệ sĩ thời gian qua, cũng như những áp lực mà các anh chị em nghệ sĩ đang gặp phải; bày tỏ sự trân trọng khi được đồng hành cùng APPA và các anh chị em nghệ sĩ.

Luật sư Nguyễn Thanh Hà cho rằng, đã đến lúc các nghệ sĩ biểu diễn cần tư duy lại về việc quản trị tài sản là các tác phẩm biểu diễn của mình. “Trước mắt, theo tôi, các anh chị em nghệ sĩ chúng ta nên bắt đầu từ khâu rà soát: rà soát quá trình tuân thủ nghĩa vụ của mình cho đến khi các tác phẩm âm nhạc đã được hình thành qua ghi âm ghi hình; sau đó, rà soát lại các hạ tầng kênh/ đơn vị trung gian đã và đang lan tỏa các tác phẩm âm nhạc của mình, đánh giá tính chất tham gia kênh/các hợp đồng/thỏa thuận đã được ký kết, thống nhất, tình hình thực hiện các quyền và nghĩa vụ các bên, nhận diện và đánh giá các rủi ro”.

Theo Luật sư Nguyễn Thanh Hà, sau rà soát là quá trình quản lý các tác phẩm âm nhạc trên nền tảng số, như Trung tâm khai thác quyền biểu diễn âm nhạc của nghệ sĩ (APPA-CMC) đang sở hữu nền tảng riêng phục vụ cho hoạt động của APPA. “Số hóa là xu hướng tất yếu. Mỗi tác phẩm của anh chị nghệ sĩ biểu diễn, phải được mã hóa, số hóa lên hệ thống/nền tảng, để được định danh, định giá và tiến hành giao dịch về quyền đối với các tác phẩm đó. Khi đó, người sử dụng tác phẩm của anh chị họ sẽ tự động thực hiện các nghĩa vụ của họ; tương tự như vậy, sẽ có cơ chế tự động để anh chị thực hiện nghĩa vụ của mình đối với tác giả bài hát mà anh chị muốn biểu diễn”, Luật sư Hà chia sẻ thêm.

Phát biểu kết thúc Hội thảo, NSDN Thanh Hoa – Chủ tịch APPA trân trọng cảm ơn sự tham dự của các vị đại biểu, khách quý, của các anh chị em hội viên APPA; cam kết sẽ tổng hợp các ý kiến Hội thảo để báo cáo Ban Thường vụ APPA, để chuẩn bị cho Đại hội APPA diễn ra vào tháng 9/2026.